Progi podatkowe 2026 – skala PIT, podatek liniowy i ryczałt

Skala podatkowa w pigułce

Większość osób rozlicza podatek dochodowy według skali podatkowej. Ma ona dwa progi: do 120 000 zł dochodu rocznie płacisz 12%, a od nadwyżki ponad ten próg 32%. Podatek liczy się od dochodu, czyli od przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania i niektóre odliczenia, a nie od całej wypłaty.

Od obliczonego podatku odejmuje się kwotę zmniejszającą podatek wynoszącą 3 600 zł rocznie. To właśnie ona sprawia, że pierwsze 30 000 zł dochodu jest wolne od podatku, bo 12% z 30 000 zł to dokładnie 3 600 zł. Przy zatrudnieniu na umowie o pracę pracodawca stosuje miesięczną kwotę zmniejszającą 300 zł, jeśli pracownik złożył PIT-2.

Jak liczyć podatek na skali?

Dla dochodu do progu: dochód × 12% − 3 600 zł. Dla dochodu powyżej progu: 10 800 zł + 32% × (dochód − 120 000 zł), bo przy dochodzie równym progowi podatek wynosi 120 000 zł × 12% − 3 600 zł = 10 800 zł. Przykłady, które zobaczysz w tabeli, liczymy z danych w naszym kodzie. Wynik zaokrągla się do pełnych złotych. Nie uwzględniamy w nich składki zdrowotnej ani innych odliczeń, więc traktuj je jako orientacyjne.

Podatek liniowy i ryczałt

Przedsiębiorcy mają wybór między skalą podatkową, podatkiem liniowym i ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych:

• podatek liniowy to jedna stawka 19% od dochodu, bez progu i bez kwoty wolnej,
• ryczałt to stawka od przychodu, a nie od dochodu, w wysokości od 2% do 17% zależnie od rodzaju działalności. Koszty nie obniżają podatku, za to stawki są niskie,
• skala podatkowa daje kwotę wolną i niższą stawkę 12%, ale po przekroczeniu progu rośnie do 32%.

Wybór formy opodatkowania wpływa też na składkę zdrowotną, dlatego najlepiej porównać je w kalkulatorze B2B.

Inne stawki, które warto znać

• Podatek od zysków kapitałowych wynosi 19%. Dotyczy m.in. odsetek od lokat i zysków z inwestycji. Nazywa się go potocznie podatkiem Belki.
• Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) przy zakupie samochodu od osoby prywatnej to 2% wartości, jeśli przekracza ona 1 000 zł.
• Stawki VAT wynoszą 23%, 8%, 5% i 0%.

Koszty uzyskania przychodu i ulgi

Pracownik rozlicza koszty uzyskania przychodu w stałej wysokości: 250 zł miesięcznie, a przy dojazdach z innej miejscowości 300 zł. Dla twórców obowiązują koszty autorskie 50%, do rocznego limitu 120 000 zł. Osoby do 26. roku życia mogą skorzystać z ulgi dla młodych, która zwalnia z podatku dochodowego przychody do limitu 85 528 zł rocznie.

Składka zdrowotna a podatek

Na skali podatkowej składka zdrowotna nie obniża podatku: od 2022 roku nie odlicza się jej od podatku ani od dochodu. Przedsiębiorca na podatku liniowym może odliczyć zapłacone składki od dochodu, ale tylko do rocznego limitu, a na ryczałcie odlicza od przychodu część zapłaconych składek. Dlatego sama stawka podatku nie wystarcza do porównania form opodatkowania – trzeba uwzględnić również składki, a w tym pomaga kalkulator B2B.

Czy przekroczenie progu obniży pensję netto?

Nie. Stawka 32% dotyczy wyłącznie nadwyżki ponad próg, więc dochód ponad 120 000 zł nigdy nie zmniejsza kwoty na rękę od wcześniejszej części. Przy pracy na etacie pracodawca nalicza zaliczki narastająco od początku roku, dlatego po przekroczeniu progu miesięczne netto spada – roczny podatek jest jednak liczony tak samo, jak w tabeli.

Ograniczenia zestawienia

Zestawienie pokazuje najczęstsze stawki i progi. Nie zastępuje indywidualnej porady: ulgi, odliczenia i szczególne zasady (np. ulga na dzieci, ulga rodzinna, kwoty wolne dla niektórych form opodatkowania) mogą zmienić końcowy podatek. W razie wątpliwości sprawdź przepisy w ustawie o podatku dochodowym albo skonsultuj się z doradcą podatkowym.